متغیرهای جمعیتی و فرهنگ
34 بازدید
محل نشر: نامه پژوهش » تابستان 1375 - پیش شماره 1 (8 صفحه - از 69 تا 76)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
دیر زمانى است که دانشمندان به بررسى مسائل جمعیتى پرداخته‏اند. اما اولین تحقیق تجربى جمعیت‏شناسى، توسط «جان‏گرانت» انجام شد. «ربرت مالتوس» نیز از نخستین افرادى بود که از رشد فزاینده جمعیت، به عنوان مشکلى جدى یاد کرد. لیکن به دلیل وجود برخى الزامات، از ارائه راه حلى واقع‏بینانه، براى مشکلى که خود عنوان کرده بود، عاجز ماند و به همین سبب، شاگردان و طرفدارانش او را مورد انتقاد قرار دادند و نهضت «نئومالتوزین‏ها» به وجود آمد. با ورود تکنولوژىِ بهداشت و درمان به کشورهاى در حال توسعه، مرگ و میر کاهش یافت و نگرانى جدیدى از رشد فزاینده جمعیت به وجود آمد. اما اکثر نظریه‏پردازان در این دوره، معتقد بودند که رشد تکنولوژى به موازات آن‏که باعث کاهش مرگ و میر مى‏شود، به علت استفاده از ابزارهاى نوین پیشگیرى از باردارى، تحدید موالید را نیز در پى خواهد داشت و بر این اساس پیش‏بینى کردند که تا سال 1975 رشد جمعیت جهان، به صفر خواهد رسید. اما هرگز چنین نشد و اذهان عمومى به سوى این واقعیت معطوف شد که پایین آوردن سطح بارورى، بسیار پیچیده‏تر از کاهش مرگ و میر است و عوامل فرهنگى متعددى بر زادوولد و بارورى تأثیر مى‏گذارند. بنابراین دیدگاه‏هاى صرفا اقتصادى مورد تردید و انتقاد شدید قرار گرفتند و به دنبال آن‏ها، الگوهایى نظیر الگوى بینابین «دیویس» و «بلیک» ـ که علاوه بر متغیرهاى اقتصادى، به متغیرهاى فرهنگى و اجتماعى نیز توجه دارند، مدنظر قرار گرفتند. این الگو، بارورى را به سه مرحله «تشکیل خانواده»، «انعقاد نطفه» و «دوره حاملگى»، تقسیم مى‏کند. متغیرهاى مربوط به این مراحل در جوامع مختلف، کارکردهاى متفاوتى دارند و مى‏توانند عامل، یا مانعِ بارورى باشند. نرخ مرگ و میر ـ به عنوان یکى از متغیرهاى مؤثر بر جمعیت ـ تحت تأثیر عوامل بهداشتى قرار دارد و بهداشت از جنبه‏هاى مختلف، متأثر از الگوهاى فرهنگى و رفتارى، آداب و رسوم و باورهاست...
آدرس اینترنتی